QUY TRÌNH TẠM THỜI KỸ THUẬT CANH TÁC SẦU RIÊNG ỨNG DỤNG NÔNG NGHIỆP
CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG
Kèm theo quyết định số 625/QĐ-SNN, ngày 20/11/2018 của Sở Nông nghiệp & PTNT, V/v Ban hành tạm thời quy trình kỹ thuật canh tác sầu riêng ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng
PHẦN 1
I. MỘT SỐ YÊU CẦU SINH THÁI – Cây sầu riêng có thể sinh trưởng phát triển được trên nhiều loại đất,
nhưng tốt nhất là đất thịt, thoát nước tốt, gần nguồn nước, độ pH từ 4,5 – 6,5; độ
dốc không quá 300, gần nguồn nước tưới. – Khi cây ra hoa cần có nhiệt độ không khí từ 20 – 220C, ẩm độ từ 50 – 60%.
II. KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC
1. Giống sầu riêng
Các giống sầu riêng nằm trong danh mục giống cây trồng sản xuất, kinh
doanh và chuyển đổi được Sở Nông nghiệp &PTNT ban hành hàng năm. Một số
giống sầu riêng trồng phổ biến hiện nay, gồm:
1.1 Giống sầu riêng Monthong:
Cây có đặc tính sinh trưởng khá tốt, dạng tán hình tháp, lá thuôn khá dài,
mặt trên bóng láng, phẳng và có màu xanh hơi sậm, khả năng sinh trưởng mạnh.
Trồng cây ghép sẽ cho trái khá sớm sau 3 năm trồng, nếu được chăm sóc
tốt. Thời gian từ khi nở hoa đến thu hoạch từ 3,5 – 4 tháng. Năng suất khá cao và
khá ổn định (140kg/cây/năm đối với cây khoảng 9 năm tuổi).
Trái khá to (2,5 – 4,5kg/trái), thường có dạng hình trụ, vỏ trái màu vàng nâu
khi chín, cơm trái màu vàng nhạt, xơ to trung bình, ráo, vị ngọt béo, thơm trung
bình, hạt lép nhiều, tỉ lệ cơm cao (31,3%).
Hình 1. Cây giống sầu riêng
1.2 Giống sầu riêng Ri 6:
Cây có đặc tính sinh trưởng khá tốt, phân cành ngang đẹp, dạng tán hình
tháp, lá hình xoan và có màu xanh đậm mặt trên.
Cây cho trái khá sớm sau 3 năm trồng, nếu được trồng bằng cây ghép và
chăm sóc tốt. Thời gian từ khi nở hoa đến khi thu hoạch từ 3 – 3,5 tháng.
Trái có trọng lượng trung bình 2 – 2,5kg/trái, có hình elip, vỏ trái có màu
vàng khi chín, cơm vị béo ngọt, thơm nhiều, hạt lép nhiều và tỉ lệ cơm cao
(33%).
Tiêu chuẩn lựa chọn cây giống: – Sử dụng cây ghép (ghép mắt hoặc ghép cành), không nên trồng bằng hạt. – Gốc ghép phải thẳng, đường kính gốc ghép 1,0 -1,5cm. – Bộ rễ phát triển tốt. – Thân thẳng và vững chắc, có từ 3 cành cấp 1 trở lên, các lá ngọn đã
trưởng thành, xanh tốt và có hình dạng, kích thước đặc trưng của giống. – Chiều cao cây từ 80cm trở lên (tính từ mặt giá thể bầu ươm đến đỉnh
chồi). – Cây phải đúng giống như tên gọi ghi trên nhãn hiệu. Cây phải đang sinh
trưởng khỏe, không mang các loại dịch bệnh chính như bệnh thán thư, bệnh do
phytophthora sp.
Hình 2. Vườn ươm giống sầu riêng
2. Chuẩn bị đất trồng
Đất trồng sầu riêng phải đảm bảo chủ động trong việc tưới và tiêu nước để
đảm bảo đủ nước tưới trong mùa khô và thoát nước tốt trong mùa mưa cũng như
có thể tạo khô hạn để xử lý cây ra hoa nghịch vụ.
3. Thời vụ trồng
Nếu chủ động nước tưới thì có thể trồng quanh năm, nhưng tốt nhất là
trồng vào đầu mùa mưa. Không nên trồng lúc mưa dầm vì cây sẽ chậm phát
triển hoặc chết do nghẹt rễ.
4. Khoảng cách và chuẩn bị hố trồng: – Khoảng cách: Tốt nhất nên trồng thưa để vườn thông thoáng, cây khoẻ
mạnh, dễ chăm sóc và ít bị bệnh thối trái. Tùy theo thực tế mà có nhiều phương
thức trồng như trồng thuần hay trồng xen.
+ Nếu trồng thuần: 125 cây – 156 cây/ha (8m x 8 –10m/cây)
+ Nếu trồng xen: 70 cây – 100 cây/ha (10m x 12m/cây) – Chuẩn bị hố trồng:
+ Kích thước hố: Đất tốt thì 60 x 60 x 60cm; Đất xấu thì 70 x 70 x 70cm.
+ Bón lót: 15 – 20kg hữu cơ + 0,5kg super Lân + 200g NPK 16-16-8/hố.
5. Cách trồng
+ Đảo trộn hỗn hợp đất và phân sau đó lấp hố trước khi trồng 10-15 ngày.
+ Moi giữa hố 1 lỗ vừa bịch cây con.
+ Xé bỏ bầu sao cho không bị vỡ bầu.
+ Đặt cây vào hố trồng, lấp đất ngang mặt bầu cây con.
+ Những nơi đất cao, sườn dốc, nên trồng âm sâu hơn mặt đất.
+ Lấp kín mặt bầu, dậm chặt.
+ Cắm cọc và buộc giữ cây con khỏi đổ ngã.
+ Vun mu rùa xung quanh gốc cây chống đọng nước.
+ Sau đó phủ rơm rạ hay cỏ khô tủ lên mô để giữ ẩm (không tủ sát gốc
cây).
+ Che mát cây con thời gian đầu (chú ý: không che qúa 50% ánh sáng mặt
trời). Mô đất cần bồi rộng theo tán cây hàng năm.
6. Chăm sóc:
6.1 Giai đoạn sau khi trồng đến khi bắt đầu cho trái: – Tưới nước: Cây con cần được tưới nước đầy đủ để giảm tỉ lệ cây chết,
giúp cây khỏe, nhanh cho trái. Trong mùa mưa cần chú ý thoát nước tốt.
Hình 3. Tưới phun mưa
Hình 4. Tưới nhỏ giọt
– Làm cỏ – tủ gốc: Nên để cỏ trên mô nhưng cần làm cỏ xung quanh gốc
sầu riêng để gốc được khô ráo, vì ẩm độ cao sẽ thích hợp cho nấm Phytophthora
palmivora phát triển và gây hại. Trong mùa khô cần dùng cỏ khô hoặc rơm rạ
phủ đất giữ ẩm xung quanh gốc cây, nên phủ cách gốc 10 – 50cm tùy độ lớn của
cây. – Tỉa cành, tạo tán: Trong năm thứ hai, thứ ba khi cây chưa cho trái cần tỉa
bỏ những cành bị che khuất, cành yếu, cành bị sâu bệnh, cành mọc qúa gần mặt
đất. Chỉ để 1 ngọn với các cành ngang khỏe mạnh phân bố đều trên thân chính.
Cần quét sơn cho các vết cắt có đường kính lớn hơn 1cm. Lưu ý: Tỉa cành xong
mới tiến hành bón phân. – Bón phân: Giai đoạn cây con và những năm đầu cho trái: hàng năm mỗi
gốc bón 5 – 10kg phân gà đã ủ hoai mục (hoặc các dạng phân hữu cơ khác) kết
hợp phân vô cơ có chứa nhiều đạm và lân như 18-11-5 hoặc 15-15-6. Liều lượng
phân vô cơ tăng dần theo độ lớn của cây, năm đầu tiên khoảng 0,3kg/gốc/năm,
chia nhiều lần bón. Nên sử dụng phân NPK có bổ sung thêm chất Magiê (Mg).
Chú ý: Không sử dụng các loại phân có chứa chất Clo (Cl).
Hình 5. Mô hình tưới liên hợp, bón phân và phun thuốc trên cây sầu riêng
6.2 Giai đoạn cây cho trái ổn định:
* Từ sau thu hoạch đến xử lý ra hoa:
a. Tỉa cành và kích thích ra đọt:
Tiến hành ngay sau khi thu hoạch nhằm kích thích cho cây sầu riêng ra đọt
tập trung sẽ hạn chế được sự ra hoa làm nhiều đợt trong năm. Cây cần ra ít nhất
2 lần đọt trước khi tiến hành xử lý ra hoa. – Tỉa cành: Tỉa bỏ chồi vượt, cành bị sâu bệnh và những cành đan chéo lẫn nhau. – Kích thích ra đọt:
+ Bón phân: Bón phân hữu cơ đã ủ hoai mục kết hợp với phân bón có hàm
lượng đạm cao như 18-11-5 (liều lượng 1 – 2kg/cây có đường kính tán 5 – 6m
đang phát triển bình thường), 30-20-5… (không bón phân có chứa chất Clor).
Có thể phun thêm phân bón lá 33-11-11 hoặc 20-20-0, 16-16-8 cùng với GA3
(gibberellin) ở nồng độ 5 – 10ppm để kích thích tạo chồi mới khỏe.
+ Tưới nước: Tưới đủ ẩm, tưới 1 – 2ngày/lần vào mùa khô để kích thích
cho cây ra đọt tốt.
Khi cơi đọt thứ nhất đã thành thục, bón phân (loại phân như lần bón trước)
và tưới nước để kích thích cây ra cơi đọt thứ hai.
Hình 6. Tỉa cành, kích thích ra đọt non
b. Xử lý ra hoa (áp dụng khi xử lý ra hoa nghịch vụ): – Khi lá cơi đọt cuối chuyển sang lụa, tiến hành bón phân có hàm lượng lân
cao như 10-50-17 (liều lượng 1 – 2kg/cây có đường kính tán 5 – 6m đang phát
triển bình thường) hoặc sử dụng phân lân super và phân kali để bón (không bón
phân có chứa chất Clo) để giúp qúa trình ra hoa dễ dàng. Tưới nước đủ ẩm để
cơi đọt phát triển tốt. – Khi lá cơi đọt cuối đã phát triển thành thục (chuyển xanh), tiến hành tạo
khô hạn cho cây bằng các biện pháp như:
+ Quét dọn tất cả vật liệu tủ gốc, xẻ rãnh liếp, không tưới nước, tháo cạn
nước trong mương vườn để giúp đất vùng rễ cây khô nhanh.
+ Phủ vải nhựa: Khi đất bên dưới tán cây khô ráo ta tiến hành phủ vải nhựa
nhằm đảm bảo nước không đến vùng rễ cây. – Có thể kết hợp phun paclobutrazol. Chú ý: Chỉ áp dụng đối với cây phát
triển xanh tốt và sử dụng theo khuyến cáo ghi trên bao bì.
– Để giúp cho việc ra hoa tốt hơn có thể phun thêm các loại phân bón lá có
hàm lượng lân và kali cao như MKP (0-52-34). Lặt bỏ các chồi non nhú trong
cành.
Nếu thời tiết thích hợp cây sẽ ra hoa sau 20 – 30 ngày. Thời gian từ khi bắt
đầu xử lý đến khi ra hoa phụ thuộc vào từng giống, lượng mưa và ẩm độ đất.
Lưu ý: Cây sầu riêng ra hoa và phát triển hoa tốt khi:
+ Cây thật khỏe mạnh và cân đối dinh dưỡng.
+ Cây trãi qua một thời kỳ khô hay mát. Do đó để cây sầu riêng ra hoa tốt
cần có thời gian khô hạn liên tục từ 7 – 14 ngày. Nhiệt độ không khí từ 20 –
22oC, ẩm độ 50 – 60%. Việc tạo khô hạn phải thật tốt thì cây sầu riêng mới có
thể ra hoa.
* Từ khi cây ra hoa đến lúc hoa nở: – Khi thấy mầm hoa xuất hiện tiến hành giở vải nhựa đậy mặt liếp, bón
phân và tưới nước cho mầm hoa phát triển (cho nước vô mương từ từ và giữ
nước cách mặt liếp 60 – 80cm). Có thể bón thêm phân NPK như 15-15-15 để
thúc mầm hoa. – Tỉa hoa: Cây sầu riêng thường ra rất nhiều hoa và ra nhiều đợt, do đó cần
tỉa thưa hoa. Tùy thuộc vào ý định về thời điểm thu hoạch trái mà nhà vườn
chọn để lại hoa ra ở đợt nào. Không nên giữ lại tất cả các hoa. Bởi vì hiện tượng
cạnh tranh dinh dưỡng có thể làm rụng hoa, làm hoa phát triển không bình
thường ảnh hưởng đến việc thụ phấn và đậu trái. – Hoa nở sau 45 – 60 ngày. – Chú ý: Giai đoạn cây ra hoa cần tưới nước cách ngày để giúp hoa phát
triển tốt, hạt phấn khỏe mạnh. Nhưng cần giảm khoảng 2/3 lượng nước ở mỗi
lần tưới vào thời điểm 1 tuần trước khi hoa nở để giúp hạt phấn khỏe có khả
năng thụ phấn, đậu trái tốt (Chú ý: giảm lượng nước tưới nhưng không để héo
cây, héo hoa).
Hình 7. Cắt nước để cây ra hoa và hoa nở
* Từ khi hoa nở đến thu hoạch trái: – Thụ phấn nhân tạo: Khi hoa nở, nên giúp cây thụ phấn thêm bằng tay vào
khoảng 20 giờ để việc thụ phấn được tốt nhằm tạo trái sầu riêng đầy đặn, không
bị lép do thụ phấn không hoàn toàn. – Bón phân:
+ Khi trái to bằng trái chôm chôm bón phân có hàm lượng kali cao như 12
12-17, 12-11-18 (không bón phân có chứa chất Clo). Nên chia ra nhiều lần bón
để tránh kích thích cây ra đọt, khoảng 2 tuần bón một lần, lần bón cuối cùng
không nên trễ hơn 1 tháng trước thu hoạch. Bổ sung thêm phân kali ở lần bón
cuối cùng để tăng chất lượng trái.
+ Có thể phun phân bón lá có nhiều kali ở tuần thứ 5 – 9 sau khi đậu trái
(1tuần/lần) để góp phần nâng cao năng suất, phẩm chất trái.
Chú ý: Bón thừa phân, đặc biệt là phân đạm sẽ có tác dụng kích thích sinh
trưởng làm cho cây sầu riêng ra đọt non. Tuy nhiên, nếu không bón phân hoặc
bón không đủ cho cây trong giai đoạn này trái sẽ phát triển kém do không được
cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng.
Cây ra đọt non ở thời điểm khi hoa nở sẽ giảm tỉ lệ đậu trái và từ ngày thứ
20 – 55 sau khi hoa nở nếu cây ra đọt non sẽ làm rụng trái và tăng tỉ lệ trái méo
mó. – Quản lý nước:
+ Sau khi đậu trái tăng dần lượng nước đến mức bình thường trở lại để giúp
trái phát triển khỏe, chất lượng cao. Giai đoạn này nếu trời khô tưới 3-4
ngày/lần. Tưới quá đẩm hay mưa nhiều dễ làm cho cây sầu riêng ra đọt non sẽ
làm rụng trái non hay làm cho trái bị sượng nhưng nếu thiếu nước trái sẽ phát
triển chậm. Do đó cần tưới đủ ẩm và đều đặn. Giữ mực nước trong mương vườn
thường xuyên ở độ sâu khoảng 80cm từ mặt liếp. Tránh thay đổi đột ngột ẩm độ
đất để hạn chế hiện tượng rụng trái.
+ Trước khi thu hoạch khoảng 15 – 20 ngày: Cắt nước để trái mau chín vì
giai đoạn nầy trái sầu riêng không còn tăng trưởng nữa. Thời điểm cắt nước có
thể muộn hơn trong mùa khô. Trong mùa mưa có thể kết hợp với đậy gốc bằng
nylon để tránh cho trái bị nhão cơm hoặc ngưng thu hoạch 2 ngày sau khi có
mưa lớn. – Tỉa trái:
+ Thực hiện 2 hay 3 lần ở giai đoạn 4 – 10 tuần sau khi đậu trái nhằm để lại
những trái ở những vị trí thích hợp.
+ Không để trái ở trên ngọn cây (trừ những trái ở sát thân chính), trái mọc
trên thân chính, trái ở những cành nhỏ.
+ Chừa lại 1 – 2 trái/chùm.
+ Số trái/cây tùy tuổi cây, tình trạng cây, giống sầu riêng. 
Hình 8. Cây sầu riêng đóng quả và chằng quả
* Chú ý:
+ Lượng phân bón/cây ở mỗi lần bón nên điều chỉnh tăng giảm theo tình
trạng cây, đất đai, thời tiết, loại phân sử dụng…
+ Vị trí bón: Bón xung quanh gốc theo hình chiếu của tán cây.
+ Nên sử dụng các phân NPK có bổ sung Can xi (Ca), Magiê (Mg).
